รวมเหตุการณ์สำคัญ จากภาวะโลกเดือด
![รวมเหตุการณ์สำคัญ จากภาวะโลกเดือด](/content/images/size/w2000/2024/06/Blog---Climate-Risk--1-.png)
เชื่อว่าทุกคนคงสัมผัสได้ถึง “อากาศร้อนสุดขีด” ในปี 2024 นี้ โดยทางหน่วยงานบริการด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโคเปอร์นิคัสแห่งสหภาพยุโรป รายงานว่า 10 เดือนที่ผ่านมา (ตั้งแต่ มิ.ย. 2023 – มี.ค. 2024) เป็นช่วงที่โลกร้อนขึ้นแบบทุบสถิติใหม่เดือนต่อเดือน เมื่อเปรียบเทียบกับช่วงเดือนเดียวกันของปีก่อนหน้า ซึ่งภาวะดังกล่าวเรียกว่า “ภาวะโลกร้อน” ที่ได้ยกระดับความรุนแรงกลายเป็น “ภาวะโลกเดือด” เรียบร้อยแล้ว
ภาวะโลกร้อนเป็นสาเหตุทำให้เกิด “การแปรปรวนของสภาพอากาศ (Climate Variability)” ซึ่งถือเป็นปรากฏการณ์ตามธรรมชาติที่สภาพภูมิอากาศจะมีการเปลี่ยนแปลงจากปกติในช่วงเวลาที่มากกว่าช่วงฤดูกาลหรือช่วงปี แต่ในปัจจุบันภาวะโลกร้อนรุนแรงขึ้นจนก่อให้เกิด “การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change)” ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิและรูปแบบของสภาพอากาศในระยะยาว โดยส่วนใหญ่เปลี่ยนแปลงในช่วงระยะยาวนานตั้งแต่ 10 ปี
การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่รุนแรงและแปรปรวนขึ้น ส่งผลกระทบต่อเนื่องไปยังปัจจัยทางสภาพอากาศ เช่น ปริมาณน้ำฝน อุณหภูมิ ความชื้น ที่ผิดปกติ ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นให้เหตุการณ์ทางธรรมชาติต่างๆ เกิดขึ้นเร็ว บ่อยครั้ง และทวีความรุนแรงกว่าที่เคยเป็น จนสร้างความสูญเสียและความเสียหายต่อเศรษฐกิจและสังคมของมนุษย์ ดังที่ได้พบเห็นในข่าวตามสื่อต่างๆ ซึ่งเราได้หยิบยกเหตุการณ์ที่เกิดจากภาวะโลกเดือด ดังต่อไปนี้
![](https://blog.carbonwize.io/content/images/2024/06/3d-render-wireframe-globe-fiery.jpg)
1. พายุและน้ำท่วมถล่มสหรัฐฯ เสียหายหนักกว่า 1,000 ล้านดอลลาร์ ดูไบฝนตกหนักสุดในรอบ 7 ทศวรรษ และมหาอุทกภัยปี 54 ของไทยทำเสียหายรุนแรงกว่า 1.44 ล้านล้านบาท
ในปี 2023 มีเหตุการณ์พายุและน้ำท่วมครั้งใหญ่ในสหรัฐฯ ซึ่งทำลายสถิติใหม่ด้านจำนวนภัยพิบัติทางสภาพอากาศในรอบ 1 ปี มีจำนวนมากกว่า 23 ครั้ง โดยรัฐแคลิฟอร์เนียต้องพบกับปริมาณฝนโดยเฉลี่ยมากถึง 400 - 600% ในปลายปี 2022 ถึงกลางเดือน ม.ค. 2023 และเจอกับพายุคลื่นไอน้ำอย่างน้อย 12 ครั้ง นอกจากนี้ สหรัฐฯ ยังเจอกับพายุทอร์นาโดที่รุนแรงที่สุดเป็นอันดับ 10 ทำให้มีผู้เสียชีวิตมากเป็นประวัติการณ์ ส่วนนครนิวยอร์กเกิดฝนตกและน้ำท่วมช่วงเดือน ก.ค. ประมาณ 5 – 8 นิ้ว ภายในวันเดียว ทำให้ระบบคมนาคมหยุดชะงัก รวมถึงมีการยกเลิกเที่ยวบินหลายร้อยเที่ยวทั่วภูมิภาค โดยรวมแล้วมีมูลค่าความเสียหายสูงถึง 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือมากกว่านั้น ซึ่งถือเป็น “เหตุการณ์ที่เกิดในรอบ 1,000 ปี”
หากเหตุการณ์ที่สหรัฐฯ ทำให้เห็นภาพไม่ชัดเจน ลองมาดูเหตุการณ์ในเมืองแห่งทะเลทรายอย่างดูไบ ที่ล่าสุดในปี 2024 ได้เกิดพายุฝนตกหนักและน้ำท่วมโดยเฉลี่ยมากกว่า 5.59 นิ้ว โดยเฉพาะพื้นที่ใกล้เมือง Al Ain ในอาบูดาบี มีน้ำท่วมถึง 10 นิ้ว ภายในเวลาเพียง 1 วัน ซึ่งหนักที่สุดในดูไบ โดยทางศูนย์อุตุนิยมวิทยาแห่งชาติของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (ดูไบ) ระบุว่า ปริมาณฝนครั้งนี้เป็นฝนที่ตกหนักที่สุดในประวัติศาสตร์รอบ 75 ปี ทำให้บ้านเรือน ถนนหนทาง และรถยนต์ที่จอดทิ้งไว้ถูกน้ำท่วมเสียหาย เพราะถนนและพื้นที่ต่างๆ ของดูไบไม่มีระบบระบายน้ำ
สำหรับไทย หากกล่าวถึงเหตุการณ์น้ำท่วมครั้งใหญ่คงหนีไม่พ้นปี 2554 (2011) ซึ่งมีสาเหตุจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศรุนแรงและการขาดขีดความสามารถในการรับมือกับภัยพิบัติด้านสภาพภูมิอากาศ ซึ่งถือเป็น “มหาอุทกภัย” ทั้งในด้านปริมาณน้ำฝน พื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ และความเสียหายทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้น โดยมีพื้นที่ได้รับผลกระทบมากถึง 5.59 ล้านไร่ ซึ่งทางธนาคารโลก (World Bank) ประเมินว่า มูลค่าความเสียหายทางเศรษฐกิจจากเหตุการณ์นี้สูงถึง 1.44 ล้านล้านบาท เลยทีเดียว
ในมิติการพิจารณาความรุนแรงของอุทกภัยจะขึ้นอยู่กับความเสียหายที่เกิดขึ้นในแต่ละพื้นที่ ซึ่งแม้ว่าระดับน้ำท่วมจะเท่ากันแต่หากพื้นที่นั้นเกิดความเสียหายรุนแรงจะถือว่าเป็นอุทกภัยรุนแรงสำหรับพื้นที่นั้น เช่น สหรัฐฯ ที่มีระดับน้ำท่วมเพียง 5 – 8 นิ้ว หรือประมาณไม่เกิน 21 cm กลับสร้างความเสียหายรุนแรงถึง 1,000 ล้านดอลลาร์ แต่เมื่อนำระดับน้ำท่วมที่เท่ากันมาเปรียบเทียบในไทยจะพบว่า ระดับน้ำท่วมนี้สร้างความเสียหายในไทยไม่มากนัก เนื่องจากประเทศไทยตั้งอยู่ในภูมิภาคที่มีความเสี่ยงต่ออุทกภัยซ้ำซาก จึงมีมาตรการรับมือพอสมควร ซึ่งแตกต่างจากสหรัฐฯ หรือดูไบ ที่ไม่ได้ตั้งอยู่บนภูมิภาคที่เสี่ยงต่ออุทกภัย
![](https://blog.carbonwize.io/content/images/2024/06/cityscape-sunset.jpg)
2. อังกฤษร้อนสุดทะลุ 40 องศาฯ แอฟริกาเผชิญคลื่นความร้อนซ้ำเติมภัยแล้ง เสียหายหนักทำการเกษตรไม่ได้ ทะเลเพลิงในแคนาดากินพื้นที่กว่า 118 ล้านไร่
คลื่นความร้อน ภัยแล้ง และไฟป่า ถือเป็นเหตุการณ์ที่มีความสัมพันธ์กันอย่างมาก อย่างที่เกิดขึ้นที่อังกฤษและแอฟริกา โดยในปี 2022 เกิดคลื่นความร้อนในอังกฤษ ทำให้อุณหภูมิเพิ่มขึ้นถึง 40 องศาเซลเซียส และก่อให้เกิดความเสียหายเป็นวงกว้างทั่วประเทศ ถือเป็นครั้งแรกที่อุณหภูมิสูงขนาดนี้ ตั้งแต่มีการบันทึกข้อมูลจนถึงปี 2022 แต่ที่สาหัสกว่า คือ คลื่นความร้อนและภัยแล้งที่แอฟริกา โดยปกติแอฟริกาประสบกับภัยแล้งเป็นประจำ แต่ในช่วงต้นปี 2024 คลื่นความร้อนได้ซ้ำเติมภัยแล้งในแอฟริกาให้รุนแรงยิ่งขึ้น โดยเฉพาะกับภาคการเกษตร เนื่องจากคลื่นความร้อนทำให้ความชื้นในดินระเหยจนดินแห้งไม่สามารถเพาะปลูกพืชผลใดๆ ได้ ส่งผลซ้ำเติมต่อความมั่นคงทางอาหารที่ค่อนข้างแย่ให้เลวร้ายลงไปอีก
ส่วนเหตุการณ์ไฟป่าที่เลวร้ายที่สุดในปี 2023 คงต้องยกให้ไฟป่าในแคนาดา โดยไฟป่าได้แผดเผาทุกสิ่งในผืนป่ากินพื้นที่ประมาณ 118 ล้านไร่ ที่สำคัญเหตุการณ์ไฟป่าครั้งนี้ส่งผลกระทบเป็นวงกว้างข้ามพรมแดนไปยังอเมริกาและยุโรปด้วย เนื่องจากกระแสลมกรดได้พัดพามลพิษที่เกิดจากไฟป่ากระจายไปทั่ว
สำหรับไทยหากพิจารณาจากข้อมูล 10 ปี ย้อนหลัง (ปี 2553 – 2563) พบว่า ปี 2557 – 2558 เป็นช่วงปีที่แห้งแล้งที่สุดในประวัติศาสตร์ เนื่องจากปรากฎการณ์เอลนิโญที่รุนแรงขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจนกลายเป็นปรากฏการณ์เอลนิโญกำลังแรงมาก (Very Strong El Niño/Super El Niño) ส่งผลให้พื้นที่เกษตรเสียหาย 1,650,000 ไร่ เกษตรกรประสบภัยกว่า 170,000 คน และก่อให้เกิดความขัดแย้งระหว่างผู้ใช้น้ำมากขึ้น
![](https://blog.carbonwize.io/content/images/2024/06/4393.jpg)
3. น้ำแข็งขั้วโลกละลายกระทบหลายมิติ แม้กระทั่งการอ่อนกำลังลงของกระแสน้ำอุ่นแห่งชีวิตที่ค่อยหล่อเลี้ยงโลก
แผ่นภูเขาน้ำแข็ง หรือธารน้ำแข็ง (Glacier) ถือเป็นพื้นที่เปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมาก ขณะเดียวกัน ก็เป็นพื้นที่ที่มีส่วนสำคัญต่อระบบมหาสมุทรด้วย แต่ช่วงเวลาที่ผ่านมาภูเขาน้ำแข็งได้ละลายอย่างรวดเร็วจนน่าใจหาย เช่น ในปี 2017 เกิดเหตุการณ์น้ำแข็งขั้วโลกใต้ละลาย ภูเขาน้ำแข็งที่ใหญ่ที่สุดอย่าง A68 ได้หลุดจากหิ้งน้ำแข็ง Larsen C ในทวีปแอนตาร์กติกา ซึ่งการละลายของน้ำแข็งขั้วโลกได้ส่งผลกระทบในหลายมิติ เช่น สัตว์ที่อาศัยแถบก้อนน้ำแข็งขั้วโลกเริ่มสูญพันธุ์, ที่อยู่อาศัยแถบน้ำแข็งเริ่มไม่มั่นคง ทำให้ประชากรต้องอพยพออก, ปริมาณของระดับน้ำทะเลเพิ่มสูงขึ้น, มีการกลับมาของไวรัสและแบคทีเรียที่ฝังอยู่ใต้ชั้นน้ำแข็งเป็นระยะเวลาหลายสิบปี และมีส่วนทำให้กระแสน้ำอุ่นในมหาสมุทรอ่อนกำลังลง
โดยเฉพาะผลกระทบต่อการอ่อนกำลังลงของกระแสน้ำอุ่นในมหาสมุทรอย่าง “กระแสน้ำอุ่นกัลฟ์สตรีม” ที่ลำเลียงทรัพยากรทางทะเลและธาตุอาหารจากเขตร้อนบริเวณเส้นศูนย์สูตรไปยังมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ ซึ่งการอ่อนกำลังนี้ส่งผลให้เกิดฤดูหนาวที่รุนแรงมากขึ้น ระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น ความแห้งแล้งที่รุนแรงขึ้น และพายุเฮอริเคนที่รุนแรงและถี่ขึ้น ซึ่งผลกระทบเหล่านี้จะเกิดขึ้นกับพื้นที่บางส่วนของยุโรปและสหรัฐฯ แตกต่างกันออกไป
4. แผ่นดินไหวอันทรงพลังที่สุดถล่มตุรกี – ซีเรีย 2 ครั้งติดต่อกัน สร้างความเสียหายหนักแก่ผู้ลี้ภัยและองค์การช่วยเหลือต่างๆ
เหตุการณ์แผ่นดินไหวและดินถล่มดูผิวเผิน อาจไม่เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แต่แท้จริงแล้ว การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทำให้เปลือกโลกเกิดความเครียด กล่าวคือ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอาจทำให้ฝนตกหนักบริเวณรอยเลื่อน ซึ่งจะทำให้เปลือกโลกได้รับน้ำหนักของน้ำมากขึ้น และในเวลาต่อมาก็เกิดภัยแล้งรุนแรงบริเวณนั้น ทำให้ภาระน้ำหนักของน้ำที่เปลือกโลกบริเวณนั้นหายไปอย่างรวดเร็ว จนรอยเลื่อนขาดความสมดุล ส่งผลให้เกิดแผ่นดินไหวบ่อยขึ้น ซึ่งในกรณีเหตุการณ์ดินถล่มก็มีสาเหตุที่คล้ายคลึงกัน
ตัวอย่างเช่น เหตุการณ์แผ่นดินไหวที่ตุรกี – ซีเรีย ในปี 2023 โดยเกิดแผ่นดินไหว 7.9 และ 7.5 ริคเตอร์ ตามลำดับ ซึ่งทั้งสองครั้งห่างกันแค่ 9 ชั่วโมง แผ่นดินไหวครั้งแรกสร้างความเสียหายในตุรกีที่เสี่ยงต่อแผ่นดินไหวมากที่สุดในรอบกว่า 20 ปี ซึ่งถือว่าทรงพลังที่สุดที่มีการบันทึกไว้ โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่บริเวณที่พักอาศัยของผู้ลี้ภัยชาวซีเรีย ทำให้ผู้คนต้องอพยพหลายพันคน และเกิดความเสียหายกับองค์กรช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม หลายแห่งที่บริเวณนั้น
5. ไทยเจอแพลงก์ตอนบลูมกว่า 70 ครั้ง ในปีเดียว และปะการังฟอกขาวซ้ำเติมทะเลไทยทุบสถิติมากสุดในรอบ 40 ปี กระทบทั้งประมงและท่องเที่ยว
เหตุการณ์แพลงก์ตอนบลูมมีสาเหตุจากหลายปัจจัย หนึ่งในนั้นคือ อุณหภูมิที่สูงขึ้นของน้ำทะเลและความเข้มของแสงอาทิตย์ ปัจจัยเหล่านี้ล้วนมีความเชื่อมโยงกับภาวะโลกร้อนและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งในปัจจุบันทะเลของไทยเกิดแพลงก์ตอนบลูมค่อนข้างบ่อยกว่าปกติ ซึ่งปกติจะเกิดขึ้นราวปีละ 15 ครั้ง แต่ในปี 2023 เกิดขึ้นมากถึง 70 ครั้ง อย่าง แพลงก์ตอนบลูมที่ จ.ชลบุรี ในปี 2023 ซึ่งกินพื้นที่กว่า 1 ใน 4 ของอ่าวไทยตอนบน และส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจการท่องเที่ยวและการประมงของไทยในช่วงเวลานั้น
ส่วนสถานการณ์ปะการังฟอกขาวในทะเลไทยทั้งฝั่งอ่าวไทยและอันดามัน ทาง ผศ.ดร. ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ รองคณบดีฝ่ายกิจการพิเศษ คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล่าวว่า ในปี 2024 ปะการังทั้งฝั่งอ่าวไทยและอันดามันจะเผชิญกับการฟอกขาวจนถึงเดือน มิ.ย. 2024 โดยอยู่ในระดับฟอกขาวและฟอกขาวรุนแรง เนื่องจากอุณหภูมิของน้ำทะเลไทยเพิ่มขึ้นทำลายสถิติในรอบ 40 ปี ตั้งแต่มีการวัดอุณหภูมิน้ำทะเล
![](https://blog.carbonwize.io/content/images/2024/06/global-catastrophe-global-warming-pollution-concept-global-burning-with-fire-elements-this-image-furnished-by-nasa.jpg)
ภาวะโลกร้อนเกิดจากอะไรและเกี่ยวกับเหตุการณ์เหล่านี้อย่างไร?
“ภาวะโลกร้อน (Global warming)” เป็นภาวะที่อุณหภูมิเฉลี่ยของโลกเพิ่มขึ้นจากภาวะเรือนกระจก (Greenhouse effect) ซึ่งภาวะเรือนกระจกถือเป็นกลไกตามธรรมชาติที่ช่วยให้โลกอบอุ่นเหมาะแก่การดำรงอยู่ของสิ่งมีชีวิต ภาวะเรือนกระจกเกิดจากชั้นบรรยากาศทำตัวเสมือนกระจกที่ยอมให้รังสีคลื่นสั้นผ่านลงมายังผิวโลกได้ แต่จะดูดกลืนรังสีคลื่นยาวช่วงอินฟราเรดที่แผ่จากพื้นผิวโลกไว้ และคายพลังงานความร้อนให้กระจายอยู่ภายในชั้นบรรยากาศและพื้นผิวโลก แต่ในปัจจุบันกิจกรรมของมนุษย์ได้ปล่อยก๊าซเรือนกระจก เช่น ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ก๊าซมีเทน ก๊าซไนตรัสออกไซด์ เป็นต้น ซึ่งสามารถดูดกลืนและคายรังสีคลื่นยาวช่วงอินฟราเรดได้ดีมาก ทำให้คายความร้อนสะสมสูง ชั้นบรรยากาศและพื้นผิวโลกจึงมีอุณหภูมิเฉลี่ยสูงกว่าปกติ
หากภาวะโลกร้อนเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและรุนแรงจะส่งผลต่อวัฎจักรน้ำ (water cycle) ในระดับโลก ทำให้น้ำจากส่วนต่างๆ ของโลกทั้งสิ่งมีชีวิต แหล่งน้ำ ดิน ล้วนระเหยกลายเป็นไออย่างรวดเร็ว และควบแน่นตกลงเป็นฝนอย่างหนัก ยิ่งภาวะโลกร้อนรุนแรงยิ่งทำให้วัฎจักรแปรปรวนและรุนแรงขึ้น โดยพื้นที่ประสบภัยแล้งจะแล้งขึ้น ส่วนพื้นที่เขตมรสุมพายุฝนจะหนักกว่าปกติส่งผลให้เกิดอุทกภัยมากขึ้น
การดำเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจต่างๆ อย่างภาคอุตสาหกรรม โดยเฉพาะการผลิตปูนซีเมนต์, น้ำมันและปิโตรเลียม ถือเป็นประเภทอุตสาหกรรมที่มีสัดส่วนการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากที่สุดในไทย ซึ่งมีส่วนร่วมอย่างมากในการทำให้เกิดภาวะโลกร้อนและเหตุการณ์ภัยพิบัติอื่นๆ ตามมา จึงควรมีส่วนช่วยในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการดำเนินธุรกิจของตน โดยสามารถทำได้หลายวิธี เช่น การดักจับและกักเก็บคาร์บอนจากแหล่งกำเนิด (Carbon Capture and Storage: CCS) การดักจับคาร์บอนจากอากาศโดยตรง (Direct Air Capture: DAC) การใช้เทคโนโลยีเพิ่มมูลค่าให้แก่คาร์บอนที่ดักจับมา (Carbontech) รวมถึงการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน การปรับเปลี่ยนกระบวนการผลิต และการใช้พลังงานสะอาดมากขึ้น แต่หากไม่ต้องการใช้เทคโนโลยีที่ยุ่งยากการทำโครงการลดคาร์บอน เช่น โครงการปลูกป่า ก็ถือเป็นอีกวิธีที่ทำได้ง่ายๆ เพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการช่วยดับร้อนให้โลกของเรา
เกี่ยวกับคาร์บอนไวซ์
Carbonwize เป็น One-stop service ให้บริการการจัดการคาร์บอนฟุตพริ้นท์ครบวงจร ครอบคลุมตั้งแต่ การบริการให้คำปรึกษาโดยผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อม บริการแพลทฟอร์มติดตามก๊าซเรือนกระจก และบริการจัดหาผู้ทวนสอบในระดับประเทศและอินเตอร์เนชันแนล Carbonwize ไม่เพียงช่วยติดตามและจัดทำรายงานตามมาตรฐานด้วยระบบอัตโนมัติ แต่ยังช่วยให้ธุรกิจสามารถวางแผนเพื่อบรรลุเป้าหมาย Net Zero ได้อีกด้วย
อ้างอิง
https://thaipublica.org/2024/04/dubai-floods-due-to-cloud-seeding-or-climate-change/
https://www.bbc.com/thai/articles/c3g9j6dy6keo
https://www.thaipbs.or.th/news/content/337542
https://www.scimath.org/article-earthscience/item/11328-2020-03-06-07-26-49
www.pptvhd36.com/news/ต่างประเทศ/206634
https://mgronline.com/science/detail/9670000004213
https://mgronline.com/around/detail/9660000073338
https://www.bbc.com/thai/articles/c1dj4eelvk1o
https://www.thaipbs.or.th/news/content/337727
http://www.environnet.in.th/archives/944